Tây Ban Nha đã phải mất tới 76 năm kể từ lần tham dự đầu tiên (1934) để thoát khỏi biệt danh “ông Vua vòng loại”. Ấy là khi họ hất cẳng Tây Ban Nha để lên ngôi trên đất Nam Phi, chiến tích mà chẳng ai lấy làm bất ngờ trong kỉ nguyên của tiki-taka. Nhưng đỉnh cao danh vọng của người Tây Ban Nha cũng chỉ tồn tại vỏn vẹn 4 năm! Thú vị ở chỗ, bại tướng của họ trong đêm diễn lịch sử ở Johannesburg lại là kẻ khơi mào cho màn lật đổ thuộc loại bất ngờ nhất lịch sử World Cup.

Maracana là sân đấu từng ghi dấu những kỉ niệm đáng nhớ của lịch sử World Cup như khi Brazil hủy diệt Tây Ban Nha 6-1 vào năm 1950 để tiến gần ngôi vương nhưng sau đó bị Uruguay cướp mất. Hay tại đây, vào ngày 29/6/1950, Tây Ban Nha từng đánh bại Chile 2-0 để giành quyền vào vòng đấu chung kết.
Và ở Maracana đêm qua, cũng có 2 bàn thắng được ghi trong trận “tử chiến” giữa Tây Ban Nha và Chile. Chỉ khác một điều, kẻ thất bại là đội bóng đến từ xứ sở bò tót. Giọt nước mắt đã rơi! Những gò má khắc khoải hi vọng giờ đã nhòe đi trong 2 màu đỏ vàng truyền thống của lá cờ kiêu hãnh bán đảo Iberia. Trong khoảnh khắc tột cùng của sự thất vọng, chỉ kịp trông thấy cảnh HLVDel Bosque vỗ về học trò, như điều ông từng làm ở trận đại bại trước Hà Lan.

Ông thu mình vào ca bin huấn luyện như để che chắn ống máy từ giới truyền thông. Cùng với đó là vẻ mặt bần thần, run rẩy, trông khá giống với thời điểm Tây Ban Nha bị Brazil đè bẹp 0-3 ở trận CK Confed Cup 2014, cũng tại góc ca bin này ở sân Maracana.

“Kỉ nguyên vàng son đã kết thúc!”… Đó là dòng title cay đắng mà tờ Marca đã giật khi Charles Aránguiz lạnh lùng nâng tỉ số lên 2-0 cho Chile khi hiệp 1 chưa khép lại. Bàn thắng ấy đã đánh gục toàn bộ nỗ lực còn sót lại của đội bóng từng làm mưa làm gió trong suốt 6 năm qua. Chẳng bởi thế mà trong suốt hiệp 2, Tây Ban Nha chỉ còn là cái bóng, bạc nhược, bệ rạc và thiếu sức sống.

Có cảm giác rằng họ không còn động lực chiến đấu và sớm buông súng trước áp lực quá lớn từ trận thua không tưởng trước Hà Lan. Hình ảnh phản chiếu rõ nhất thất bại toàn diện của Tây Ban Nha đêm qua chính là cú đệm bóng hỏng của Sergio Busquets ở khoảng cách vỏn vẹn 3m. Vẫn biết rằng Busquets không thuận chân trái nhưng cú ra chân hời hợt của tiền vệ này đã nói lên tất cả! Tây Ban Nha đã đầu hàng từ hiệp 1!

Với những CĐV trọng tinh thần dân tộc, cách chơi của Tây Ban Nha đêm qua là không thể chấp nhận. Cứ cho rằng họ bế tắc và khủng hoảng về chiến thuật thì vẫn có thể vớt vát bằng thứ tinh thần rực lửa như cách mà Australia đã thể hiện ở trận Hà Lan. Nhưng La Roja không tạo được niềm tin tối thiểu đó và thất bại của họ không còn là cú sốc quá lớn.

Sự bảo thủ đã “giết chết” Tây Ban Nha

Cùng thời điểm thầy trò Del Bosque để thua Chile và chính thức bị loại, nhà Vua Juan Carlos đã ký đạo luật của Quốc hội Tây Ban Nha phê chuẩn việc thoái vị sau 4 thập kỷ trị vì và nhường lại ngôi báu cho người con 46 tuổi, Felipe VI của mình. Sự kiện này tương đồng với số phận nghiệt ngã của ĐT Tây Ban Nha ở VCK World Cup 2014.

Việc Đức vua Juan Carlos thoái vị có 2 nguyên nhân. Ở mặt chủ quan, ông đã bước sang tuổi 76 và thường xuyên gặp vấn đề về sức khỏe. Hơn nữa, những quan điểm cũ kĩ của ông không còn phù hợp với thời cuộc. Còn mặt khách quan là sự khủng hoảng kinh tế ở Tây Ban Nha và việc Hoàng tử Felipe VI đã trưởng thành.
Đội tuyển Tây Ban Nha cũng vậy! Họ đến với VCK World Cup 2014 dựa trên một quan điểm cũ kĩ. Đó là lối chơi tiki-taka, thứ chiến thuật đã bị bắt bài và phong tỏa ở nhiều năm gần đây. Minh chứng rõ ràng nhất cho ngày tàn của tiki-taka là thất bại của Tây Ban Nha ở Confed Cup 2013 và mùa giải trắng tay vừa qua của Barca.

Tệ hại hơn, HLV Del Bosque vẫn luôn bảo thủ khi nói về lối chơi của mình. Thậm chí, sau khi để thua Chile và đóng vali về nước, ngài râu kẽm vẫn khăng khăng bảo vệ mình và đội bóng “Dù sớm bị loại nhưng chúng tôi cũng đã thể hiện được cá tính. Chúng tôi đã tiến lên nhưng thất bại trong việc ghi bàn. Bởi vậy, chúng tôi không thấy mình phải xin lỗi. Chúng tôi đã nỗ lực, có những mục tiêu rất tốt nhưng thiếu một vài điều”.

Tây Ban Nha đã tự thoái vị bởi sự bảo thủ của Del Bosque. Đó là nhận định của nhiều tờ báo xứ sở bò tót như El Mundo hay AS. Nói như Johan Cruyff, có 2 cách để giết chết tiki-taka “một là tốc độ và hai là thể lực”. Tệ cho Tây Ban Nha là ở vòng bảng World Cup năm nay, họ phải đương đầu với 2 thứ vũ khí chết chóc ấy. Đó là lối chơi tốc độ của Hà Lan trong trận đấu mà Robben đã phá vỡ kỉ lục với cú bứt tốc kinh hoàng. Và đêm qua, họ lại đối mặt với lối chơi pressing, áp sát dựa trên nền tảng thể lực cực tốt của Chile. Tất cả là đủ để thầy trò Del Bosque phải về nước.

Thực tế, HLV Del Bosque đã đưa ra một số thay đổi về lối chơi. Đó là việc thử nghiệm và đặt niềm tin vào Diego Costa. Nhưng đây lại là canh bạc thất bại hoàn toàn của ông, khi Costa không phù hợp với lối chơi tiki-taka. Del Bosque cũng đã cố gắng tạo nên 1 La Roja hài hòa dựa trên tam giác Real – Barca – Atletico. Tuy nhiên, Real lại tạo nên 1 hàng thủ thảm hại, Barca thì gây thất vọng ở tuyến giữa, còn trên hàng công là dấu ấn nhạt nhòa của Atletico.

Sự chắp vá, biến đổi tình thế của Del Bosque càng khiến tiki-taka trở nên rối loạn. Có cảm giác rằng ông không còn kiểm soát được tình thế trước sự chỉ trích mạnh mẽ từ truyền thông và thất bại đến như một điều tất, dĩ, ngẫu…

Đó là mặt chủ quan, còn ở mặt khách quan, rất nhiều đội bóng đã biết cách khắc chế tiki-taka mà Hà Lan và Chile chỉ là 2 đại diện đầu tiên. Bóng đá vận động theo một quy luật vô hình và nó sẽ không phát triển nếu Tây Ban Nha tiếp tục thành công ở VCK World Cup kì này như 4 năm trước. Tạm biệt Tây Ban Nha, Nhà vô địch thế giới thứ 5 phải về nước từ vòng đấu bảng…